Overzicht artikelen


Geelkoperen platen


Wie o wie weet iets over de geelkoperen platen die hieronder te zien zijn.


Voorzijde

Achterzijde


Deze twee platen heb ik in 2008 gekocht op de vlooienmarkt in Utrecht. De verkoper had veel oud ijzerwerk op zijn kraam waaronder gesmede gereedschappen en bouwmaterialen. De platen had hij gekocht bij een persoon die sloopwerkzaamheden uitvoerde. De platen zouden tevoorschijn gekomen zijn tijdens restauratiewerkzaamheden bij een kerk in Brabant. Ze zaten achter een stel luiken. Meer kon hij er niet over vertellen.
De verkoper had de platen net de dag voor de markt gekocht en nog even snel gepoetst. Dat was te zien want het wit van het poetsmiddel zat er nog ruimschoots op! Later heb ik de platen thuis beter schoongemaakt maar de achter gebleven rode kleur van de oude oxidatie (patina) geeft wel aan dat het koper een behoorlijke leeftijd moet hebben. De achterzijde was nog pikzwart. (En natuurlijk heb ik dat zo gelaten. De verkoper zei nog wel dat de voorzijde ook zo zwart was geweest!) Op verschillende plaatsen was het koper doorgesleten (van het poetsen vroeger?) en waren reparaties aan het koper te zien.

De afmeting van een, geslagen, koperen plaat is 64 x 24 cm en 0,5 mm dik. De gaten, 5-6 mm, zijn er waarschijnlijk met een drijver in geslagen aangezien de gaten niet rond zijn. In beide platen zijn ook een aantal kleinere gaten van 2-3 mm te zien. Deze zitten in de rand en bovenin bij de banderol op dezelfde plaats!!! Mijn opmerking: omdat de verkoper aangaf dat de voorzijde van de platen ook zo pikzwart geweest waren heb ik het vermoeden dat de koperen platen vele jaren aan het oog onttrokken moeten zijn geweest of men heeft de platen nooit meer gepoetst. In het eerste geval zal het erg moeilijk worden om iemand te vinden die de platen herkent. Als ze namelijk vele jaren achter luiken verborgen zijn geweest zal niemand ze gezien hebben. In het tweede geval hoop ik dat iemand de platen ooit eens gezien heeft in een kerk die in Brabant moet staan en waar in ieder geval rond 2008, een restauratie moet hebben plaatsgevonden.

Ik probeer de platen te dateren met de middelen die mij ten dienste staan maar het zal moeilijk worden en daarom vraag ik uw hulp.

Vlag

Wapenschild man


Als ik de voorstellingen zie dan gaat het om een man en vrouw. De man lijkt een ridder of een voornaam persoon in harnas die een eigen vlag (banier) en wapenschild voert. Op de vlag en het wapenschild, met horizontale balk (paal), is een leeuw te zien. Leeuwen op vlaggen en wapenschilden komen veel voor in Brabant en Vlaanderen en in het Bourgondische rijk. Achter het wapenschild zijn een zwaard en een strijdbijl afgebeeld. Het harnas, zwaard en strijdbijl worden in de boeken: Blanke wapens; Nederlandse slag- en steekwapens, J.P. Puype Tijdstroom 1981 en Alte Waffen von Wolfgang Hermann und Ernst-Ludwig Wagner; Battenbertg 1979, afgebeeld en krijgen daar als datering 15e eeuw.

De kleding van de vrouw lijkt op die van een jonkvrouw en ze heeft waarschijnlijk een valk of een duif op haar arm. Voor de kleding vond ik gegevens in: Geschiedenis van het kostuum van Lucienne Brunin N.V. Standaard-Boekhandel- Antwerpen, 1963 en op Wikipedia.

Informatie over de kleding: kenmerkend voor de vrouw in de 15e eeuw waren de lange mouwen tot over de handen en de brede hoge gordel boven de taille. Als hoofddeksel droegen zij de ‘hennin’ in een kegelvorm met een sluier van gesteven linnen. Kleding die hoofdzakelijk gedragen werd door de adel. Op Wikipedia was nog te lezen: ‘Een hennin was een lange, spits toelopende hoofdbedekking (puntige muts) van vrouwen in de 15e eeuw. De kegelvormige hoofdbedekking werd vooral na 1495 gedragen. Veelal was aan het uiteinde een sluier verbonden, waarvan het einde in de hand werd gedragen of om het middel werd vastgemaakt.
De man droeg een wambuis tot op de heupen. Omdat de man op de plaat een harnas aanheeft kun je alleen van de stijl uit gaan en tevens zie je bij de schoenen toot-schoenen. Toot- schoenen of laarzen zijn gemaakt met een bijzonder lange puntige teen die in Europa werden gedragen in de 14e en 15e eeuw.

Het wapenschild heeft nog een 5-bladerige kroon met een diagonale balk. De beide voorstellingen op de platen zijn zo gemaakt dat de personen elkaar aan kunnen kijken. In ieder geval is het bekend dat als wapenschilden naar elkaar toewijzen het om een echtpaar moet gaan.

Bovenop de zonne/hemelpoort? zitten twee gevleugelde draken. De betekenis daarvan is veelzijdig maar kan te maken hebben met satanverering, onoverwinnelijkheid, kerkverering, en voor een echtpaar oneindige liefde? Op beide platen heb ik nergens een teken van de koperslager/kunstenaar gezien.


Wapenschild vrouw

Gevleugelde draken

Mijn gedachte dat het om Jacoba van Beieren met haar man zou gaan is misschien te vertalen in de spreuk: ‘de wens is de vader van de gedachte’ maar om welke man moet het dan gaan?

Jacoba is namelijk meerdere malen getrouwd geweest.
In 1415 met de Franse prins Jan van Touraine.
in 1418 met Jan IV van Brabant.
in 1422 met Humphrey van Cloucester en daarna nog met Frank van Borssele.
Jacoba had zo te lezen een heftig leven. Ze was geboren in 1401 en stierf in 1436 aan Tuberculose! Dit was te lezen op Wikipedia. Daar las ik ook dat niet bekend is waar de beenderen van Jacoba van Beieren begraven zijn. Wat ik mij dan wel afvraag, waar het gegeven vandaan komt dat ze zou zijn overleden aan Tuberculose!!! Hoe heeft men dit vastgesteld?

Verder ben ik alleen een afbeelding tegen gekomen van Maria van Bourgondië met haar man Maximilian I, Aartshertog van Oostenrijk. Omdat er in het schildwapen van Maximilian een dubbelkoppige adelaar voorkomt, lijkt mij die persoon ook niet in aanmerking te komen maar de glas in lood afbeelding vond ik te mooi om hem niet te laten zien. Over de beide wapenschilden op de platen en de leeuw in de vlag, daarvan hoop ik dat een specialist op dat gebied dit artikel leest en mij meer daarover kan vertellen en ik hoop dan ook dat de namen van het echtpaar ontsluierd zullen worden.

Alvast bedankt voor de moeite van het reageren.
Egbert Dikken